Gmina Puńsk

Rejony chronione

  • Bobruczek

    Rezerwaty przyrody

    Najdawniejsza znana na Pojezierzu Suwalskim ostoja bobra (Castor fiber)

  • Ostoja Bobrów Marycha

    Rezerwaty przyrody

    Ostoja bobra (Castor fiber) w dolinie rzeki; w sąsiedztwie łęgi i bory mieszane.

  • Cmentarzysko Jaćwingów

    Rezerwaty przyrody

    Zespół kurhanów w obstawie kamiennej na cmentarzysku Jaćwingów w borze mieszanym.

  • Suwalski Park Krajobrazowy

    Parki krajobrazowe

    Suwalski Park Krajobrazowy był pierwszym obiektem chronionym tego typu, powołanym w Polsce. Został utworzony w celu zachowania unikalnego, młodoglacjalnego krajobrazu północno-wschodniej Polski, rozpościerającego się wokół jeziora Hańcza.W granicach Parku znajduje się fragment Pojezierza Wschodniosuwalskiego, będącego częścią Pojezierza Litewskiego. Współczesna rzeźba terenu, która jest największym walorem Parku, została ukształtowana w okresie ostatniego zlodowacenia bałtyckiego. W wyniku działalności lodowca powstały różnorodne jej formy: wysokie wzgórza morenowe poprzedzielane głębokimi dolinami rzecznymi, rynny polodowcowe wypełnione wodami jezior, drumliny, ozy, wzgórza kemowe oraz głazowiska. Różnica wysokości względnej w granicach Parku dochodzi do 130 m, choć najwyższe wzniesienia Suwalszczyzny - Góra Rowelska (299 m n.p.m.) i Krzemieniucha (289 m n.p.m.), znajdują się poza jego granicami. Wschodnia część Parku, nazywana Zagłębieniem Szeszupy, jest rozległą kotliną o bardzo urozmaiconym jeziorami, wzgórzami i torfowiskami dnie. W zachodniej części, wyraźnie oddzielonej wysoczyznami Hańczy i Dzierwan, głównym elementem rzeźby jest głęboka rynna z najgłębszym w Polsce Jeziorem Hańcza (108,5 m) - rezerwatem przyrody. Ciekawym elementem krajobrazu Parku są skupiska głazów narzutowych, z których niektóre chronione są w rezerwatach (Bachanowo i Łopuchowskie) oraz jako pomniki przyrody.Liczne malownicze jeziora, źródła oraz wijące się rzeki i strumienie nadają obszarowi Parku swoisty, niepowtarzalny charakter. Cały teren leży w dorzeczu Niemna, w zlewni Czarnej Hańczy, Szeszupy i Pregoły. Największą rzeką Parku jest Czarna Hańcza, przepływająca przez Jezioro Hańcza. Płynie ona szybkim, rwącym nurtem, głęboką i wąską doliną o dużym spadku. Pregoła ma odmienny charakter, płynie powolnym nurtem dnem rozległej doliny. Do obu rzek wpływa wiele strumieni, odprowadzających wodę z licznych torfowisk oraz jezior. W granicach Parku znajdują się 22 jeziora o powierzchni większej od 1 ha. Szata roślinna Parku jest silnie przekształcona, tylko niektóre zespoły roślin na torfowiskach w dolinie Czarnej Hańczy zachowały swój naturalny charakter. Teren Parku został w ciągu wieków gospodarowania człowieka mocno wylesiony i obecnie lasy zajmują tylko około 20% jego powierzchni. Występują one głównie w północnej części i są to przede wszystkim leszczynowo-świerkowe lasy mieszane o bogatym runie oraz sosnowo-świerkowe bory mieszane. W dnach dolin miejscami zachowały się olsy i łęgi olchowe a na stokach - grądy. Ciekawe są zbiorowiska trawiaste jak np.: zespół szczotlichy siwej, kostrzewy owczej, zespół suchej łąki pienińskiej czy wilgotnej łąki ostrożeniowej. Na terenie Parku występują również torfowiska niskie, przejściowe i wysokie, a na nasłonecznionych zboczach zespoły roślin kserotermicznych. Mimo dużego przekształcenia szata roślinna jest bogata. Występuje tu wiele rzadkich gatunków roślin borealnych i reliktów polodowcowych jak rzadkie gatunki turzyc, rosiczek, storczyków, bagnica torfowa, dziewięciornik błotny, siedmiopalecznik błotny. Dużą osobliwością są tzw. wiszące torfowiska, które powstały na obszarach źródliskowych na stromych zboczach nad jeziorem Jaczno, z takimi roślinami jak skrzyp olbrzymi, manna gajowa, miesięcznica trwała, czatrwa pośrednia.W lasach żyje kilkadziesiąt gatunków ssaków, z których wiele objętych jest ochroną np. bobry, wydry, jeże, łasice, ryjówki, nietoperze. Występują również jelenie, dziki, borsuki, jenoty, lisy i sporadycznie łosie. Bogata jest również awifauna - stwierdzono obecność 130 gatunków ptaków. Z gadów spotyka się jaszczurki zwinki, padalce zaskrońce i żmije zygzakowate. W wodach rzek i jezior żyje sielawa, sieja, pstrąg potokowy, troć jeziorowa, głowacz pręgopłetwy.

  • Głazowisko Łopuchowskie

    Rezerwaty przyrody

    Las, łąki i pastwiska z nagromadzonymi głazami narzutowymi.

  • Wigierski Park Narodowy

    Parki narodowe

    Park obejmuje swoim zasięgiem fragment Pojezierza Wschodniosuwalskiego (część północna) oraz fragment Równiny Augustowskiej (część południowa). Krajobraz Parku został ukształtowany w okresie zlodowacenia bałtyckiego i jest mocno zróżnicowany. W części północnej rzeźba terenu jest typowo lodowcowa, z dużymi obszarami moreny dennej falistej i pagórkowatej oraz pojedynczymi wzgórzami moreny czołowej. Część południowa Parku ma krajobraz typowo sandrowy, prawie równinny. Najcenniejszym elementem Parku są jego wody. Centralną część zajmuje zespół 25 jezior, na czele z największym jeziorem Wigry. Na terenie Parku są 42 jeziora, często połączone ze sobą siecią rzek, z których największa to Czarna Hańcza. Osobliwością są również małe, dystroficzne jeziorka śródleśne zwane sucharami.W szacie roślinnej dominują zbiorowiska leśne, reprezentujące prawie wszystkie typy zbiorowisk leśnych Polski północno-wschodniej. Najbardziej naturalne są zbiorowiska olsów i borów bagiennych. Głównym składnikiem drzewostanów jest świerk i sosna. Domieszki stanowią: dąb, modrzew, brzoza, olsza, jesion. Występują również zespoły roślin torfowiskowych, z brzozą niską oraz rosiczką okrągłolistną, żurawiną drobnolistkową, bażyną czarną, i skalnicą torfowiskową, a także zbiorowiska roślin wodnych i łąkowych. Znaleziono około 300 gatunków porostów, co świadczy o niewielkim jak na razie skażeniu środowiska, a 42 gatunki roślin są prawnie chronione. Fauna Parku jest bogata i reprezentowana przez liczne ssaki leśne, takie jak łosie, jelenie, sarny, wilki, około 180 gatunków ptaków, 12 gatunków płazów i 5 gatunków gadów. Najbardziej charakterystycznym gatunkiem dla Wigierskiego Parku Narodowego jest jednak bóbr europejski, który zamieszkuje brzegi jezior i rzek. Licznie występują ptaki, szczególnie drapieżne (bielik, myszołów, orlik krzykliwy, kania czarna i ruda, błotniak stawowy) oraz te związane z wodą (łabędzie, kaczki, perkozy, łyski, mewy). W rzekach i jeziorach żyją rzadkie ryby jak sieja, sielawa, troć i stynka.Wigierski Park Narodowy jest obszarem niezwykle atrakcyjnym turystycznie. Rzeka Czarna Hańcza jest jednym z najbardziej znanych szlaków kajakowych, a dla turystów pieszych i rowerowych wyznaczono również około 150 km szlaków. Do wartych obejrzenia zabytków historyczno - kulturowych należą m in. zespół poklasztorny Kamedułów Wigierskich z XVII w.

  • Rutka

    Rezerwaty przyrody

    Ochrona unikalnego bruku polodowcowego i jeziora Linówek z przyległym torfowiskiem przejściowym.

  • Jezioro Hańcza

    Rezerwaty przyrody

    Najgłębsze w Polsce jezioro polodowcowe (108,5 m ), na obrzeżach skupiska głazów narzutowych.

  • Posejanka

    Stanowiska dokumentacyjne

    Fragment nieczynnego wyrobiska powierzchniowego Posejanka z ważną pod względem naukowym i dydaktycznym formacjią geomorfologiczną.