Gmina Wadowice
Miejscowości w gminie
Rejony chronione
Madohora
Rezerwaty przyrody
naturalne zespoły leśne na najwyższym wzniesieniu Beskidu Małego (929 m npm) liczne skałki piaskowcowe
Park Krajobrazowy Beskidu Małego
Parki krajobrazowe
Park obejmuje obszar Beskidu Małego, będącego częścią Beskidów Zachodnich. Masyw ten ma charakter zwartej górskiej wyspy, zbudowanej z twardych piaskowców godulskich, przeciętej przełomową Doliną Soły. Dzieli ona Beskid Mały na dwie nierówne części - od wschodu - grupę Łamanej Skały (929 mn.p.m.), ograniczoną doliną rzeki Skawy, od zachodu pasmo Magurki Wilkowickiej z najwyższym szczytem - Czuplem (933m n.p.m.). Występują tu liczne wychodnie piaskowców istebniańskich w postaci ciekawych form skałkowych , np. baszt skalnych (8 - metrowa baszta na Łamanej Skałe w Zakodzierzy) czy też jaskiń lub zespołów jaskiń, jak np. zespół ośmiu jaskiń w Czarnych Działach. Najciekawsza i najlepiej zbadana jest Jaskinie Komonieckiego, będąca jadną ogromną komorą o powierzchni 115 m2 zbudowaną z piaskowców i zlepieńców. Zachodnią część Beskidu Małego tworzą dwa wały górskie połączone ze sobą przełęczą Przegibek (633 m npm). Stoki górskie są dość strome zaś szczyty i grzbiety zaokrąglone w wyniku działania procesów erozyjnych.Głównymi rzekami parku są Soła i Skawa. W dolinie Soły na rzece utworzono tzw. kaskadę Soły, zbudowaną z trzech zbiorników zaporowych: w Czańcu, Porąbce i Tresnej. Liczne potoki mające swe źródła na terenie Beskidu Małego, są dopływami Soły lub Skawy.Jedyne w granicach parku źródło wód mineralnych (wody siarczanowe) znajduje się na grzbiecie Złotej Górki (759 m n.p.m.)Szata roślinna Beskidu Małego, poza obszarami dolin rzecznych gdzie dominują pola uprawne i łąki, zachowała się do dzisiaj w stosunkowo niezmienionym stanie. Lasy są dolnoreglowe ze świerkiem, bukiem, jodłą i sosną w drzewostanie, a najcenniejsze ich fragmenty chronione są w rezerwatach. Rezerwat Szeroka chroni starodrzew bukowo - jodłowy, rezerwat Zasolnica fragment 130 - letniej buczyny karpackiej, a Madohora - fragment naturalnej, górnoreglowej świerczyny, oraz wychodnie skalne. W rezerwatach tych występują również cenne gatunki roślin objęte ochronioną, jak: podżeń żebrowiec, parzydło leśne, wawrzynek wilczełyko, omieg górski, śnieżyca wiosenna. W lasach parku żyje wiele gatunków ptaków np: bocian czarny, bocian biały, perkoz dwuczuby, cyraneczka, trzmielojad, jastrząb, myszołów zwyczajny a także ssaków (ryś, jeleń, sarna, dzik), gadów i płazów (jaszczurka żyworodna, salamandra plamista, traszka karpacka, kumak nizinny, rzekotka drzewna i inne). Infrastruktura turystyczna Beskidu Małego jest słabo rozwinięta. Funkcjonują tu dwa schroniska górskie a ilość szlaków turystycznych jest niewielka.
Przeciszów
Rezerwaty przyrody
wielogatunkowy las grądowy z licznymi chronionymi gatunkami flory i fauny
Szeroka w Beskidzie Małym
Rezerwaty przyrody
las bukowy regla dolnego
Rudniański Park Krajobrazowy
Parki krajobrazowe
Park należy do Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych (ZJPK).Położony jest w południowo- zachodniej części Wyżyny Krakowsko - Częstochowskiej, na obszarze Garbu Tenczyńskiego. Krajobraz parku jest niezwykle atrakcyjny, z licznymi jurajskim, wapiennymi wzgórzami, poprzecinanymi różnokierukowymi uskokami tektonicznymi tworzącymi malownicze zrębowy skalne. Występują tu również interesujące odkrywki permskich skał wulkanicznych . Rzeka Rudna przepływająca prze obszar parku tworzy w jego granicach malowniczy przełom. Około 56% powierzchni parku pokrywają lasy typu wyżynnego, m.in. grądy i bory mieszane, z sosną , grabem i dębem w drzewostanie. Do najciekawszych zbiorowisk roślinnych należą murawy i zarośla kserotermiczne, porastające stoki wzgórz i wapienne skałki. Rosną tam takie rośliny, jak: dziewanna, macierzanka, szałwia, a z roślin rzadszych: turzyca Michela, koniczyna dwukłosowa, przetacznik pagórkowaty. Do osobliwości faunistycznych Parku należy kumak górski. Na uwagę zasługują również liczne gatunki owadów, w tym wiele rzadkich. W 1993 r. na terenie parku introdukowano bobra.Z nielicznych na terenie parku zabytków kultury materialnej należy wymienić barokowy zespół klasztorny bernardynów z I poł.XVII w. Zespół Jurajskich Parków Krajobrazowych składa się z siedmiu parków położonych na terenie Wyżyny Krakowsko - Częstochowskiej zwanej także Jurą i obejmujących ochroną unikatowy, a jednocześnie największy w Polsce obszar zbudowany ze skał węglanowych oraz największy teren występowania zjawisk krasowych. Cechą charakterystyczną obszaru Jury są występujące tu liczne wychodnie górnojurajskich wapieni, w obrębie których tworzą się różnorodne, kształtowane procesami krasowymi formy skalne oraz jaskinie, których na obszarze ZJPK jest około 1000. Dominujące w krajobrazie Jury skałki wapienne dochodzą do 20 m wysokości i tworzą malownicze skupiska o niezwykłych kształtach. Jaskinie są w większości niewielkich rozmiarów i również tworzą skupiska o długości od kilkunastu do kilkudziesięciu metrów. Najwiekszą jaskinią jest jaskinia Wierna o długości 1100 m, a najgłębszą jaskinia Studnisko, licząca 68 m głębokości. Bogactwo rzeźby Wyżyny Krakowsko - Częstochowskiej ma bezpośredni wpływ na mozaikowatość i bogactwo siedlisk. Roślinność ZJPK jest mocno zróżnicowana, z wieloma gatunkami górskimi, kserotermicznymi oraz wapieniolubnymi. Fauna tego obszaru również jest bogata. Z licznych gatunków żyjących tu zwierząt warto wymienić przede wszystkim nietoperze ( 12 gatunków ), które znalazły dogodne warunki życia w licznych jaskiniach parków. Ważne i cenne są również walory kulturowe ZJPK, do których należy zaliczyć znaleziska jaskiniowe z okresu środkowego paleolitu, kiedy to zostały one zasiedlone przez człowieka, ruiny budowli obronnych pochodzących z okresu średniowiecza ( tzw. Orle Gniazda) oraz wiele innych zabytków architektury ( zamki, dwory, zespoły pałacowo- parkowe, budowle sakralne).
Żaki
Rezerwaty przyrody
grąd z przewagą starodrzewia lipowego stanowiący fragment krajobrazu doliny Wisły
Lipowiec
Rezerwaty przyrody
Buczyna karpacka z dobrze wykształconym runem; ruiny średniowiecznego zamku.
Kajasówka
Rezerwaty przyrody
wąski zrąb tektoniczny - cenny obiekt dla badań nad tektoniką i budową geologiczną Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej
Dolina Potoku Rudno
Rezerwaty przyrody
Ochrona łęgu olszowego (Circaeo-Alnetum) i olsu (Carici elongatae-Alnetum) oraz stanowisk geologicznych starego kamieniołomu i prowadzącego do niego przekopu.
Bukowica
Rezerwaty przyrody
fragment buczyny karpackiej ze starodrzewiem bukowym
