Gmina Osie
Miejscowości w gminie
Rejony chronione
Wdecki Park Krajobrazowy
Parki krajobrazowe
Park położony jest w środkowo-wschodniej części Borów Tucholskich, szczególnie cennej pod względem przyrodniczym i krajobrazowym. Charakteryzuje go duża lesistość (70% pokrycia terenu), zróżnicowana rzeźba terenu, obfitość rzek, strumieni i jezior, bogactwo flory i fauny. Walory te stanowią o wysokich wartościach turystyczno-wypoczynkowych i zdrowotnych tego terenu. Powołanie Parku tylko częściowo wypełniło lukę, jaką stanowił ten teren w systemie obszarów chronionych Borów Tucholskich i planuje się powiększenie go o ściśle związane z nim pod względem przyrodniczym tereny w woj. pomorskim. Park położony jest w obrębie dwóch jednostek fizycznogeograficznych - mezoregionów: Borów Tucholskich i Wysoczyzny Świeckiej. Zróżnicowana rzeźba terenu powstała w wyniku ostatniego zlodowacenia zwanego bałtyckim i można w niej wyróżnić trzy podstawowe jednostki morfologiczne: równiny sandrowe, wyspy morenowe, oraz dna dolin rzecznych i rynien glacjalnych. Najbardziej wklęsłą formą na terenie Parku jest dolina rzeki Wdy, wcięta w powierzchnię sandru na głębokość 20-25 m i przecinająca centralnie park z północy na południe. Osią hydrograficzną parku jest rzeka Wda wraz z dopływami: Prusiną, Ryszką i Sobiną oraz zalewem powstałym w wyniku spiętrzenia wód, zwanym Jeziorem Żurskim. Występuje tam również niewielka ilość naturalnych jezior, z których największe to Piaseczno (44 ha) i Miedzno, a także małe wytopiskowe jeziorka oczka, położone wśród lasów. Naturalne zbiorowiska leśne zajmują stosunkowo niewielki procent tak mocno zalesionego obszaru parku, a obecne zespoły leśne są wynikiem działalności człowieka. Przeważają zbiorowiska borowe z dużym udziałem sosny tj. bór świeży, bór chrobotkowy, subkontynentalny, i bagienny, występują także olsy, łęgi, grądy i dąbrowy. Oprócz sosny, najczęściej spotykanymi gatunkami drzew i krzewów są olsze, wierzby, topole, dęby, jesiony, wiązy i leszczyny. W runie występuje zawilec gajowy, przylaszczka pospolita, fiołek przedziwny, miodunka ćma, sasanka wiosenna a także szereg roślin chronionych jak jarząb brekinia, dziewięćsił bezłodygowy, storczyki i inne. Ważnym elementem w szacie roślinnej parku są również naturalne zbiorowiska roślinności torfowiskowej i wodnej. Świat zwierząt jest bardzo zróżnicowany i bogaty. W lasach żyją liczne ptaki jak: zięba, trznadel, kos, świergotek drzewny, dzięcioł, w środowiskach podmokłych łąk, torfowisk i bagien - bekas, brodziec, czajka, błotniak stawowy, żuraw, batalion, bąk, gągoł, derkacz. W wodach rzek występuje pstrąg potokowy i lipień. Duże ssaki reprezentowane są przez sarny, jelenie, dziki, daniele, a występujące drapieżniki to lis, borsuk, kuna i jenot. Z płazów spotykamy tu żaby i ropuchy, a wśród gadów stwierdzono występowanie padalca, jaszczurek: zwinki i żyworodnej, zaskrońca i żmii zygzakowatej. W granicach parku istnieją cztery rezerwaty: leśny, wodno-torfowiskowy i ornitologiczny, a pięć rezerwatów jest projektowanych. Jest tu także 29 obiektów uznanych za pomniki przyrody - głównie pojedyncze drzewa, aleje i głazy narzutowe. Z zabytków kultury materialnej na uwagę zasługują zabytki budownictwa drewnianego - głównie chałupy wiejskie, a także kapliczki, krzyże przydrożne, młyny wodne.
Dury
Rezerwaty przyrody
roślinność jezior dystroficznych mszary wełniankowe i kępowo-dolinkowe oraz bór bagienny; stanowisko żurawiny drobnolistkowej (Oxycoccus microcarpus)
Miedzno
Rezerwaty przyrody
miejsce lęgowe i żerowisko ptaków błotnych i wodnych; gnieździ się tu łabędź niemy (Cygnus olor) żuraw (Grus grus) i czapla siwa (Ardea cinerea)
Jezioro Ciche
Rezerwaty przyrody
malowniczo położone śródleśne jeziora wraz z otoczeniem i roślinnością wodną i torfowiskową unikalną w tej części Borów Tucholskich
Brzęki im. Zygmunta Czubińskiego
Rezerwaty przyrody
las grądowy z największym stanowiskiem brekinii (Sorbus forminalis) na Pomorzu
Dolina rzeki Ryszka
Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe
Dolina rzeki Ryszka o wysokich walorach przyrodniczo-krajobrazowych
Martwe
Rezerwaty przyrody
obszar lasów nieużytków i jezior z roślinnością charakterystyczną dla jezior dystroficznych i torfowisk przejściowych i wysokich
Krzywe Koło Pętli Wdy
Rezerwaty przyrody
grąd w odmianie wschodnioeuropejskiej na jednym z krańcowych stanowisk
Wschodni Obszar Chronionego Krajobrazu Borów Tucholskich
Obszary chronionego krajobrazu
Wschodni Obszar Chronionego Krajobrazu Borów Tucholskich położony jest na terenie mezoregionu Bory Tucholskie. Krajobraz równiny sandrowej ze znacznym udziałem wód powierzchniowych o dużych walorach przyrodniczych, krajobrazowych i rekreacyjnych. Niemal 85% powierzchni zajmują kompleksy leśne.
Śliwicki Obszar Chronionego Krajobrazu
Obszary chronionego krajobrazu
Śliwicki Obszar Chronionego Krajobrazu jest jednym z większych położonych na terenie Borów Tucholskich. Krajobraz równiny sandrowej z pagórkami morenowymi i nielicznymi wydmami. Niewielki udział wód powierzchniowych obniża nieco walory rekreacyjne. Podand 70% powierzchni porastają lasy stwarzając bardzo dobre warunki dla zbierania runa leśnego. Od zachodu graniczy z Tucholskim Parkiem Krajobrazowym, od wschodu z Wdeckim Parkiem Krajobrazowym a od północy z Obszarem Chronionego Krajobrazu Borów Tucholskich powołanym w woj. gdańskim.
